Conferentie cliëntparticipatie?
Conferentie Cliëntparticipatie
Op dinsdag 22 november vond in Sittard de provinciale conferentie ‘Cliëntparticipatie? Cliëntparticipatie!’ plaats. De conferentie was georganiseerd dóór cliënten, vóór professionals in de Limburgse jeugdzorg. De cliënten vinden het belangrijk dat medewerkers en bestuurders in de jeugdzorg meedenken over de toekomst van cliëntparticipatie en in hun dagelijks werk actief kansen pakken om de positie van de cliënt te versterken. De conferentie was er vooral op gericht mensen die in de jeugdzorg werken (opnieuw) te inspireren. Daartoe werd de deelnemers een gevarieerd programma geboden.
Zo was er Fanny Koerts, die de deelnemers wist mee te nemen in een enthousiast verhaal over ‘durftevragen’ en het belang van co-creaties. Haar boodschap: niet moeilijk doen, samen concrete dingen aanpakken, nieuwe middelen inzetten en je positief laten verrassen door de spontane wending die zaken dan kunnen nemen. Mensen zetten zich graag ergens voor in als het nuttig en leuk is om te doen. Dat biedt ook kansen in de jeugdzorg; co-creeer hiervoor de juiste omgeving!
Dan was er Goos Cardol, lector ‘Opvoeden in het sociale domein’ aan de Hogeschool Zuyd. Volgens hem zet het woord cliëntparticipatie alle aanwezigen eigenlijk op het verkeerde been. De term suggereert al op voorhand dat de participant niet ‘leading’ is in het proces. Je zou daarom beter kunnen spreken over cliëntregie. Het versterken van (de positie van) de cliënt en zijn netwerk is een maatschappelijke beweging die –zeker met de transitie van jeugdzorg naar de gemeenten- kansen biedt voor de jeugdzorg. Dat vergt dan wel gerichte acties van alle betrokkenen, waaronder de jeugdzorg.
In een flitsdebat discussieerden jongeren, ouders, medewerkers en bestuurders van instellingen over een drietal stellingen. In het debat gaf Nico Plitscher (BJZ) aan, dat het van belang is dat cliëntparticipatie zich in de breedte ontwikkelt; naast medezeggenschap kunnen nieuwe, alternatieve werkvormen zinvolle informatie opleveren voor de organisatie. Sociale media vormen daarbij in de toekomst een factor van betekenis, zo onderschrijft ook Nico Geurts (Xonar). Hij krijgt graag ‘ongepolijste’ informatie, rechtstreeks van cliënten. Ward Vijgen (Rubicon) geeft aan dat cliëntparticipatie begint in de individuele hulprelatie en ziet het dan ook als een uitgangspunt van zorg. De jongeren en ouders die in het forum zitten zijn het daar roerend mee eens. Met name de jongeren maken op een verfrissende manier duidelijk, dat zij vaker en eerder bij beslissingen betrokken willen worden die hen aangaan (Dus vooraf: dit zijn opties, hoe zullen we het aanpakken? En niet achteraf: dit hebben we besloten, wat vind je ervan?). Er was brede sympathie voor het gebruik van de term cliëntregie, zonder overigens de in de toekomst wellicht iets andere, maar nog steeds belangrijke rol van de hulpverlener uit het oog te verliezen.
Het grootste deel van de middag bestond uit een Open Space Ideeënmarkt. Geprikkeld door de lezingen en discussies in het eerste uur, gingen de deelnemers naar de marktplaats. Voor nog meer inspiratie waren daar diverse stands geplaatst. Hier hebben de deelnemers kunnen zien hoe diverse jeugdzorgorganisaties al invulling geven aan cliëntparticipatie en kon men kennis maken met nieuwe, kansrijke participatie(werk)vormen. Maar het belangrijkst was, dat de deelnemers met elkaar in gesprek zijn kunnen gaan over de toekomst van cliëntparticipatie in een ongedwongen, koffiepauze-achtige sfeer. Dat levert vaak de interessantste en meest inspirerende gesprekken op, zo bleek ook nu maar weer! Tijdens de Open Space gelden enkele spelregels (zie illustratie); de deelnemers werden dan ook gestimuleerd om af en toe verder te lopen en zich bij een ander gespreksgroepje te voegen. Of om zelf een nieuwe discussie te beginnen over een intrigerende stelling of vraag. Ook werd hen gevraagd om tips, conclusies, vragen, opmerkingen op te schrijven en achter te laten op de diverse flaps die hiervoor in de ruimte waren neergezet. De organisatie hoopt op basis van dit materiaal straks de basis te kunnen leggen voor een Pamflet Cliëntparticipatie voor de Limburgse jeugdzorg. Het idee is, om dit pamflet in co-creatie op te stellen (!). De deelnemers (en anderen) zullen nog worden benaderd om hier een bijdrage aan te leveren.
Na de markt was het tijd om samen een korte film te bekijken, gemaakt door Hans Pettinga, een bevlogen cliënt die lid is van de cliëntenraad van Bureau Jeugdzorg in Assen. Het onderwerp van zijn film: de sleutel(s) van succes in de jeugdzorg. Het zal niemand verbazen, dat hij cliëntparticipatie hierbij een belangrijk aspect vindt.
Tot slot, het liep tegen vijven, werd de Limburgse JeugdzorgAward 2011 uitgereikt. Cliënten, ouders, pleegouders en collega’s hebben hier in oktober kandidaten voor aangedragen, waarvan er uiteindelijk vier voor de Award werden genomineerd: Laurie Verdonschot (BJZ), Marcel Sijstermans (SJSJ), Irène Potten (Rubicon Jeugdzorg) en Anja Pol (Xonar). Alle vier bijzonder betrokken hulpverleners die –om verschillende redenen- erg gewaardeerd worden. Irène kreeg de meeste internetstemmen van het publiek en ging uiteindelijk met de eer en de prijs strijken; zij mag 1000 euro besteden aan een goed doel in de Limburgse Jeugdzorg.
Het laatste woord was aan de jongeren. Naomi (jongerencliëntenraad Xonar MH) vertelde dat een groep jongeren afkomstig uit diverse jongeren(cliënten)raden in Limburg de website die nu gebruikt is om stemmen te verzamelen voor de JeugdzorgAward in gebruik zal nemen om contact te onderhouden met jongeren in de jeugdzorg. De groep vormt dus een jongerenredactie; ook een nieuwe vorm van cliëntparticipatie!
Vanuit de zaal werden vooral de jongeren spontaan bedankt voor hun heldere, gedurfde en verfrissende inbreng tijdens deze middag. Graag spreekt de organisatie hier ook haar dank en waardering uit richting de personen en organisaties die een actieve bijdrage hebben geleverd aan het slagen van de bijeenkomst: Kamran Ullah (dagvoorzitter), de sprekers Fanny Koerts en Goos Cardol, Hans Pettinga, ParticipatieWerkplaats Jeugd uit Tilburg (jongeren en begeleiding), initiatiefnemers Jeugdzorg 2.0 Limburg, Cliëntenraad Bureau Jeugdzorg Limburg, jongeren van de cliëntenraad SJSJ, Prima pleegzorg, Cliëntenraad Mutsaersstichting, Koken met jongeren, Kamers met Kansen, Landelijk Cliëntenforum Jeugdzorg, Berry van Rijswijk en …. alle actieve deelnemers: zonder hen kan een Open Space Ideeënmarkt immers geen succes worden.